An toàn cho sinh viên: các bẫy nhắm vào người mới xa nhà

Sinh viên năm nhất là nhóm bị nhắm tới nhiều nhất — mới xa nhà, chưa có kinh nghiệm, cần tiền, và ngại từ chối.

Các hình thức thường gặp không phức tạp. Biết trước là phòng được gần hết.

Việc làm thêm

• Yêu cầu đóng tiền trước — đặt cọc, phí đồng phục, phí đào tạo, phí giữ chỗ. Việc làm thật không thu tiền của người lao động.
• Việc nhẹ lương cao — gần như luôn có vấn đề.
• Không nói rõ công việc cụ thể cho tới khi bạn tới nơi.
• Yêu cầu giữ giấy tờ tuỳ thân gốc.
• Phỏng vấn ở nơi lạ, giờ lạ.
• Kiểm với người quen hoặc trung tâm hỗ trợ việc làm của trường trước khi nhận.

Bán hàng đa cấp

• Mời gọi qua bạn bè hoặc người mới quen — thường bắt đầu bằng lời rủ đi cà phê nghe chia sẻ.
• Thu nhập chủ yếu từ việc tuyển thêm người, không từ bán sản phẩm.
• Yêu cầu mua hàng hoặc đóng phí để tham gia.
• Áp lực quyết định ngay tại buổi giới thiệu.
• Nếu thấy các dấu hiệu này, về nhà nghĩ đã — người tử tế không ép bạn quyết trong một buổi.

Vay tiền

• Vay nóng và vay qua ứng dụng — lãi rất cao và rất khó thoát ra.
• Không bao giờ vay hộ hoặc đứng tên hộ bạn bè — bạn chịu trách nhiệm pháp lý.
• Không đưa giấy tờ tuỳ thân cho ai để làm thủ tục vay.
• Nếu khó khăn, nói với gia đình hoặc hỏi trường về hỗ trợ khẩn cấp — nhiều trường có.
• Nếu đã lỡ dính, nói với gia đình ngay — càng để lâu càng khó.

Thuê trọ

• Xem phòng trực tiếp trước khi đặt cọc — không bao giờ chuyển cọc cho người chưa gặp.
• Giá rẻ bất thường là dấu hiệu.
• Đọc kỹ hợp đồng — tiền cọc, điều kiện trả cọc, thời gian báo trước.
• Kiểm người cho thuê có phải chủ nhà không.
• Giữ bản hợp đồng và biên lai.

Lừa đảo qua mạng và điện thoại

• Người tự xưng cán bộ nhà trường yêu cầu đóng khoản gì đó — gọi lại số công bố của trường để kiểm.
• Thông báo trúng học bổng, trúng thưởng yêu cầu đóng phí để nhận.
• Người tự xưng cơ quan chức năng yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin.
• Không bao giờ cung cấp mã xác thực cho ai.
• Không bấm đường dẫn lạ gửi qua tin nhắn.
• Khi nghi ngờ, dừng lại và hỏi — gia đình, bạn bè, hoặc phòng công tác sinh viên.

An toàn hằng ngày

• Cho gia đình biết địa chỉ và số chủ nhà.
• Lưu số điện thoại khẩn cấp — của trường, của khu vực.
• Cẩn thận khi đi khuya, đi cùng bạn nếu được.
• Không để tài sản có giá trị ở nơi dễ mất.
• Nếu thấy bất an ở đâu đó, rời đi — đừng ngại làm mất lòng.

Nếu đã lỡ

• Nói với gia đình hoặc người lớn tin cậy ngay — im lặng làm mọi thứ tệ hơn.
• Báo phòng công tác sinh viên — họ đã gặp các tình huống này và biết cách xử lý.
• Giữ mọi bằng chứng — tin nhắn, biên lai, giấy tờ.
• Nếu là hành vi vi phạm pháp luật, trình báo cơ quan chức năng.
• Đừng tự xoay sở một mình — đây là lúc cần người có kinh nghiệm.

Một điều đáng nhớ

Nguyên tắc đơn giản nhất và bao được gần hết: bất cứ ai yêu cầu bạn đóng tiền trước hoặc quyết định ngay, hãy dừng lại và hỏi một người bạn tin.

Người tử tế không mất gì khi bạn dừng lại nghĩ một ngày. Người có ý đồ thì rất ngại điều đó.

Câu hỏi thường gặp