Làm thêm khi đi học có thể là điều tốt nhất bạn làm trong bốn năm — hoặc là lý do bạn phải học lại.
Khác biệt nằm ở hai thứ rất cụ thể: bao nhiêu giờ, và loại việc gì.
Bao nhiêu giờ là vừa
- Đếm tổng số giờ — giờ lên lớp, giờ tự học, giờ làm thêm, và cả giờ đi lại.
- Việc học toàn thời gian đã chiếm phần lớn tuần — làm thêm là phần thêm vào, không phải phần thay thế.
- Ghi lại một tuần thật trong tháng đầu làm thêm và xem còn bao nhiêu giờ cho việc học.
- Nếu số giờ tự học giảm rõ, giảm giờ làm — không phải giảm giờ ngủ.
- Mùa thi thì giảm hoặc nghỉ — thoả thuận trước với nơi làm.
Chọn loại việc
- Việc gần ngành học là lựa chọn tốt nhất — bạn vừa kiếm tiền vừa xây kinh nghiệm.
- Việc trong trường — trợ lý, thư viện, phòng thí nghiệm. Lịch thường linh hoạt và gần chỗ học.
- Việc có lịch cố định dễ xếp hơn việc gọi lúc nào làm lúc đó.
- Gia sư — trả cao theo giờ, ít giờ, và củng cố kiến thức của bạn.
- Tránh việc ca đêm nếu sáng hôm sau có giờ học — thiếu ngủ ảnh hưởng nhiều hơn bạn nghĩ.
- Tránh việc đi lại quá xa — thời gian đi đường là chi phí ẩn lớn.
Thoả thuận với nơi làm
- Nói rõ bạn là sinh viên và có lịch học cố định.
- Thống nhất trước về mùa thi — bạn cần giảm giờ hoặc nghỉ.
- Xin lịch làm cố định nếu có thể.
- Hỏi rõ mức lương, cách tính, và ngày trả trước khi bắt đầu.
- Nếu có hợp đồng, đọc kỹ — đặc biệt phần thời gian báo trước khi nghỉ.
Cảnh giác
- Yêu cầu đóng tiền trước — đặt cọc, phí đồng phục, phí đào tạo. Đây là dấu hiệu cần dừng lại.
- Mức lương cao bất thường cho công việc đơn giản.
- Không rõ công việc cụ thể là gì cho tới khi bạn tới nơi.
- Yêu cầu giữ giấy tờ tuỳ thân gốc.
- Việc mời gọi tuyển thêm người để hưởng hoa hồng.
- Nếu thấy nghi ngờ, hỏi người lớn hoặc bạn bè trước khi quyết.
Dấu hiệu làm thêm đang ảnh hưởng việc học
- Bạn bỏ buổi giảng để đi làm.
- Bạn ngủ trong giờ học.
- Bạn nộp bài sát hạn hoặc xin gia hạn thường xuyên.
- Điểm giảm rõ so với kỳ trước.
- Bạn không còn thời gian nào ngoài học và làm.
- Thấy các dấu hiệu này thì giảm giờ làm ngay — đừng đợi tới cuối kỳ.
Nếu bạn làm thêm vì cần tiền
- Hỏi trường về học bổng và hỗ trợ — nhiều nguồn ít người biết.
- Hỏi về chính sách miễn giảm học phí theo đối tượng.
- Hỏi quỹ khuyến học địa phương hoặc dòng họ.
- Tìm việc trả cao theo giờ để làm ít giờ hơn — gia sư thường là lựa chọn tốt.
- Nói với cố vấn học tập — họ biết các nguồn hỗ trợ.
Giá trị thật của việc làm thêm
- Kinh nghiệm để ghi vào hồ sơ — đặc biệt nếu gần ngành học.
- Hiểu cách một nơi làm việc vận hành.
- Kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống.
- Quan hệ — nhiều cơ hội đầu tiên đến từ chỗ làm thêm.
- Ghi lại việc bạn làm và kết quả ngay khi còn nhớ.
Một điều đáng nhớ
Câu hỏi đúng không phải có nên làm thêm không.
Là: bao nhiêu giờ mỗi tuần, và việc này có cho tôi thứ gì ngoài tiền không? Trả lời được hai câu đó thì làm thêm gần như luôn là quyết định tốt.
Câu hỏi thường gặp
Làm thêm bao nhiêu giờ là vừa?
Ghi lại một tuần thật gồm cả giờ lên lớp, tự học, làm thêm và đi lại — nếu số giờ tự học giảm rõ thì giảm giờ làm, không phải giảm giờ ngủ.
Nên chọn loại việc nào?
Việc gần ngành học là tốt nhất, việc trong trường có lịch linh hoạt, gia sư trả cao theo giờ nên làm ít giờ hơn — tránh ca đêm nếu sáng hôm sau có giờ học.
Dấu hiệu nào cho thấy làm thêm đang ảnh hưởng việc học?
Bỏ buổi giảng để đi làm, ngủ trong giờ học, nộp bài sát hạn thường xuyên, và điểm giảm rõ so với kỳ trước.
Dấu hiệu nào cần cảnh giác khi tìm việc?
Yêu cầu đóng tiền trước (đặt cọc, phí đồng phục, phí đào tạo), mức lương cao bất thường cho việc đơn giản, và yêu cầu giữ giấy tờ tuỳ thân gốc.
Nếu làm thêm vì cần tiền thì sao?
Hỏi trường về học bổng và chính sách miễn giảm, hỏi quỹ khuyến học địa phương, và tìm việc trả cao theo giờ để làm ít giờ hơn.
