Căng thẳng trước kỳ thi, lo lắng khi nộp bài muộn, mệt sau một tuần dày đặc — đó là phần bình thường của việc học đại học.
Nhưng có những dấu hiệu khác, và biết phân biệt hai loại là điều quan trọng nhất trong bài này.
Căng thẳng bình thường
- Gắn với một sự kiện cụ thể — kỳ thi, hạn nộp, buổi thuyết trình.
- Giảm đi sau khi sự kiện đó qua.
- Bạn vẫn ngủ được, ăn được, vẫn gặp bạn bè.
- Nó thậm chí giúp bạn tập trung ở mức vừa phải.
Dấu hiệu cần chú ý
- Kéo dài nhiều tuần và không gắn với sự kiện nào cụ thể.
- Bạn không ngủ được, hoặc ngủ quá nhiều.
- Bạn không ăn được, hoặc thay đổi ăn uống rõ rệt.
- Bạn tránh gặp mọi người, kể cả bạn thân.
- Bạn không đi học nổi dù không ốm.
- Bạn thấy mọi thứ vô nghĩa hoặc không còn thấy hứng thú với thứ trước đây bạn thích.
- Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm giúp ngay — nói với người thân, bạn bè, hoặc bộ phận tư vấn của trường.
Tìm hỗ trợ ở đâu
- Bộ phận tư vấn tâm lý của trường — nhiều trường có, thường miễn phí, và rất ít sinh viên biết.
- Cố vấn học tập — nếu vấn đề liên quan tới học tập.
- Phòng công tác sinh viên — họ biết các nguồn hỗ trợ.
- Y tế của trường hoặc cơ sở y tế nếu ảnh hưởng tới sức khoẻ.
- Người thân hoặc một người bạn tin.
- Tìm giúp sớm không phải yếu đuối — nó là việc khôn ngoan, và sớm thì dễ hơn muộn.
Các nguồn áp lực thường gặp
- So sánh với bạn bè — mỗi người một hoàn cảnh, và bạn chỉ thấy phần họ để lộ ra.
- Kỳ vọng của gia đình — nếu nặng nề, nói chuyện thẳng thắn thường giúp được nhiều.
- Sợ chọn sai ngành — nhiều thứ sửa được sau này.
- Áp lực tài chính — hỏi trường về học bổng và hỗ trợ.
- Cô đơn khi sống xa nhà — rất phổ biến trong năm nhất.
Những thứ giúp được thật
- Ngủ đủ — ảnh hưởng tới tâm trạng nhiều hơn phần lớn người ta nghĩ.
- Vận động — không cần nhiều, đi bộ đều đặn cũng có tác dụng.
- Giữ liên hệ với vài người — không cần nhiều bạn, cần vài người thật.
- Chia nhỏ việc lớn — phần lớn cảm giác quá tải đến từ việc nhìn cả núi việc cùng lúc.
- Một hoạt động ngoài việc học — nó cho bạn chỗ khác để nghĩ tới.
- Nói ra — với ai đó, sớm.
Nếu bạn thấy bạn bè có dấu hiệu
- Hỏi thẳng và hỏi thật — bạn có ổn không, hỏi hai lần nếu lần đầu nhận câu trả lời qua loa.
- Nghe mà không vội khuyên.
- Nói cho họ biết trường có bộ phận hỗ trợ và đề nghị đi cùng.
- Nếu bạn lo lắng nghiêm trọng, nói với người lớn — cố vấn học tập, phòng công tác sinh viên, gia đình họ.
- Đừng giữ một mình một chuyện quá lớn.
Về việc tạm dừng
- Nếu tình trạng ảnh hưởng nghiêm trọng, hỏi về bảo lưu — nó không phải thất bại.
- Hỏi về giảm số môn nếu chưa cần dừng hẳn.
- Hỏi về xem xét hoàn cảnh đặc biệt nếu ảnh hưởng tới kết quả một kỳ.
- Làm thủ tục chính thức thay vì im lặng bỏ học.
- Sức khoẻ trước, việc học sau — việc học có thể tạm dừng và quay lại.
Một điều đáng nhớ
Phần lớn sinh viên trải qua ít nhất một giai đoạn thấy quá sức trong bốn năm. Bạn không phải người duy nhất — kể cả khi nhìn quanh ai cũng có vẻ ổn.
Và điều quan trọng nhất: bộ phận hỗ trợ của trường tồn tại chính vì lý do này. Dùng nó là việc bình thường, không phải việc đặc biệt.
Câu hỏi thường gặp
Căng thẳng thế nào là bình thường?
Khi nó gắn với một sự kiện cụ thể như kỳ thi hay hạn nộp, giảm đi sau khi sự kiện qua, và bạn vẫn ngủ được, ăn được, vẫn gặp bạn bè.
Dấu hiệu nào cần chú ý?
Kéo dài nhiều tuần không gắn với sự kiện nào, không ngủ được hoặc ngủ quá nhiều, tránh gặp mọi người, không đi học nổi dù không ốm, hoặc thấy mọi thứ vô nghĩa.
Tìm hỗ trợ ở đâu?
Bộ phận tư vấn tâm lý của trường (nhiều trường có, thường miễn phí, rất ít sinh viên biết), cố vấn học tập, phòng công tác sinh viên, hoặc người thân.
Thứ gì giúp được thật?
Ngủ đủ, vận động dù chỉ đi bộ đều đặn, giữ liên hệ với vài người, chia nhỏ việc lớn, và nói ra với ai đó sớm.
Nếu thấy bạn bè có dấu hiệu thì làm gì?
Hỏi thẳng và hỏi hai lần nếu lần đầu nhận câu trả lời qua loa, nghe mà không vội khuyên, và nói cho họ biết trường có bộ phận hỗ trợ — đề nghị đi cùng.
