Ở phổ thông, viết hay thường được điểm cao. Ở đại học, viết hay mà không có bằng chứng vẫn chỉ được điểm trung bình.
Phần lớn điểm bị trừ đến từ ba lỗi, và cả ba đều sửa được trong một buổi.
Ba lỗi lấy đi nhiều điểm nhất
Một: không trả lời đúng câu hỏi. Bạn viết rất hay về một chủ đề gần đề bài. Lỗi phổ biến nhất và tốn điểm nhất — và nó phát hiện được bằng cách đọc lại đề trước khi nộp.
Hai: mô tả thay vì phân tích. Trình bày lại nội dung tài liệu chỉ được điểm trung bình. Điểm cao đòi hỏi bạn so sánh, đánh giá, chỉ ra hệ quả và hạn chế.
Ba: khẳng định không có bằng chứng. Câu không dẫn nguồn hoặc dữ liệu là ý kiến, không phải lập luận.
Đọc đề cho đúng
- Đọc kỹ động từ trong đề — phân tích khác mô tả, so sánh khác liệt kê, đánh giá khác trình bày.
- Gạch chân từ khoá trong đề và kiểm bài của bạn có chạm tới từng cái không.
- Xin tiêu chí chấm nếu chưa có — nó cho biết điểm nằm ở đâu.
- Phân bổ công sức theo trọng số — đừng viết ba trang cho phần chiếm mười phần trăm.
- Nếu đề không rõ, hỏi sớm — hỏi tối trước hạn thì không kịp.
Cấu trúc
- Viết dàn ý trước — ba tới năm ý chính, mỗi ý một đoạn. Nó tiết kiệm nhiều thời gian hơn nó tốn.
- Mở đầu nêu bạn sẽ trả lời gì và theo hướng nào.
- Mỗi đoạn một ý, câu đầu nêu ý đó, các câu sau chứng minh.
- Nối các đoạn — bài phải có mạch, không phải danh sách ý rời rạc.
- Kết luận trả lời thẳng câu hỏi của đề, không giới thiệu ý mới.
Bằng chứng lấy từ đâu
- Tài liệu học phần trước tiên — nguồn được chấm theo.
- Sách và bài nghiên cứu qua thư viện của trường.
- Số liệu từ nguồn chính thức — luôn dẫn nguồn gốc, không dẫn qua bài trích lại.
- Không dùng nguồn không rõ tác giả — bài viết ẩn danh trên các trang tổng hợp không dùng được trong bài.
- Bách khoa mở dùng để nắm khái quát và tìm nguồn gốc, không trích dẫn trực tiếp trừ khi giảng viên cho phép.
Trích dẫn
- Theo đúng kiểu nhà trường yêu cầu, nhất quán suốt bài.
- Trích dẫn mọi ý không phải của bạn, kể cả khi đã diễn đạt lại.
- Diễn đạt lại nghĩa là viết lại hoàn toàn — đổi vài từ vẫn là đạo văn.
- Trích nguyên văn thì để trong ngoặc kép và ghi rõ nguồn.
- Ghi nguồn ngay khi viết — để cuối mới bổ sung là lúc sai sót xảy ra.
- Đạo văn vô ý vẫn là vi phạm — đọc quy chế của trường.
Trước khi nộp
- Để một đêm rồi đọc lại — bạn sẽ thấy những chỗ không rõ.
- Đọc to — câu lủng củng lộ ra ngay.
- Đối chiếu với đề và tiêu chí chấm từng mục.
- Kiểm độ dài, định dạng, danh mục tài liệu tham khảo.
- Chạy kiểm tra trùng lặp nếu trường có công cụ.
- Nộp trước hạn ít nhất một ngày và xác nhận hệ thống đã nhận.
Dùng phản hồi
- Đọc kỹ, không chỉ nhìn điểm.
- Ghi lại lỗi lặp lại qua nhiều bài — đó là chỗ cần sửa.
- Hỏi lại nếu không hiểu nhận xét — giảng viên thường sẵn lòng giải thích.
- Áp dụng vào bài sau — lặp lại cùng một lỗi là điều dễ tránh nhất.
Một điều đáng nhớ
Câu hỏi cần đặt cho mỗi câu bạn viết: làm sao tôi biết điều này?
Nếu câu trả lời là tôi nghĩ vậy, hãy tìm nguồn hoặc bỏ câu đó. Đó là toàn bộ khác biệt giữa viết học thuật và viết ý kiến.
Câu hỏi thường gặp
Ba lỗi lấy đi nhiều điểm nhất là gì?
Không trả lời đúng câu hỏi của đề, mô tả thay vì phân tích, và khẳng định không có bằng chứng.
Vì sao nên xin tiêu chí chấm?
Vì nó cho biết điểm nằm ở đâu, để bạn phân bổ công sức theo trọng số thay vì viết ba trang cho phần chiếm mười phần trăm.
Bằng chứng lấy từ đâu?
Tài liệu học phần trước tiên, sách và bài nghiên cứu qua thư viện, số liệu từ nguồn chính thức dẫn nguồn gốc — không dùng nguồn không rõ tác giả.
Diễn đạt lại thế nào cho đúng?
Viết lại hoàn toàn bằng lời của bạn và vẫn ghi nguồn — đổi vài từ vẫn là đạo văn, và đạo văn vô ý vẫn là vi phạm.
Câu hỏi nào nên đặt cho mỗi câu mình viết?
Làm sao tôi biết điều này — nếu câu trả lời là tôi nghĩ vậy thì tìm nguồn hoặc bỏ câu đó.
